Bazı kişiler ilişkilerinde benzer sorunları tekrar tekrar yaşadıklarını fark eder. İlişkiler değişse de, yaşanan kırgınlıklar, güvensizlikler, uzaklaşmalar ya da hayal kırıklıkları birbirine benzemeye başlayabilir. Bir ilişkide anlaşılmadığını hisseden biri, başka bir ilişkide de benzer bir yalnızlık duygusuyla karşılaşabilir. Ya da terk edilme korkusu, yakınlaştıkça huzursuz olma, fazla fedakârlık yapma ya da incinmemek için geri çekilme gibi durumlar farklı ilişkilerde yeniden ortaya çıkabilir.

Bu durum her zaman yalnızca yanlış kişileri seçmekle açıklanamaz. Bazen kişi farkında olmadan tanıdık gelen ilişki biçimlerine yönelir. Güven vermese bile tanıdık olan, bilinmeyenden daha ulaşılabilir gelebilir. Bu nedenle ilişkilerde tekrar eden sorunlara yalnızca bugünkü olaylar üzerinden bakmak yeterli olmayabilir.

İlişkilerde yaşanan tekrarların bir kısmı, kişinin bağlanma biçimiyle ilişkili olabilir. Yakınlık kurma, güvenme, ihtiyaçları dile getirme, sınır koyma ya da ayrılık karşısında nasıl etkilendiğimiz; çoğu zaman yalnızca bugünkü ilişkiyle değil, daha eski deneyimlerle de bağlantılıdır. Bununla birlikte, her ilişki sorunu yalnızca geçmiş yaşantılarla açıklanmaz. Kişinin bugün kurduğu ilişkiler, seçtiği kişiler ve ilişki içinde nasıl konumlandığı da bu döngülerde etkili olabilir.

İlişkilerde tekrar eden sorunlar nasıl anlaşılır?

İlişkilerde benzer sorunların tekrar ettiğini düşündüren bazı işaretler olabilir:

• Yakın ilişkilerde sık sık değersiz, yalnız ya da anlaşılmamış hissetmek
• Terk edilme ya da reddedilme korkusunu yoğun yaşamak
• Yakınlaşınca kaygılanmak, uzaklaşınca yoğun özlem duymak
• İlişkide sürekli güven arayışı içinde olmak
• Aşırı fedakârlık yapıp sonrasında kırılmak
• Kendi ihtiyaçlarını geri planda bırakmak
• Sınır koymakta zorlanmak
• Yakınlık arttığında bunalmış hissedip geri çekilmek
• Farklı ilişkilerde benzer çatışmaların yeniden ortaya çıkması

Bu örüntüler bazen açık biçimde fark edilir. Bazen ise kişi uzun süre neden hep benzer şeyler yaşadığını anlamakta zorlanabilir. Ancak tekrar eden ilişki sorunları çoğu zaman rastlantısal değildir.

Bu döngüler neden oluşur?

İlişkilerde tekrar eden sorunların tek bir nedeni yoktur. Çocukluk deneyimleri, bakım verenlerle kurulan erken ilişkiler, bağlanma biçimleri, geçmiş ilişkiler ve kişinin kendisiyle kurduğu ilişki bu süreçte etkili olabilir.

İlk ilişkilerimiz bize yalnızca sevgiyi değil, yakınlığı nasıl yaşayacağımızı da öğretir. İhtiyaç duyduğumuzda birinin orada olup olmayacağı, duygularımıza nasıl karşılık verildiği, yakınlığın güvenli mi yoksa belirsiz mi hissedildiği gibi deneyimler, ilerleyen yıllarda ilişkilerde nasıl bağ kurduğumuzu etkileyebilir.

Bazı kişiler için yakınlık, beraberinde incinme riskini de çağrıştırabilir. Bazıları ise sevilmek için hep anlayan, hep veren ya da hep sabreden biri olması gerektiğine inanabilir. Bazıları da birine bağlandığında kaybetme korkusunu çok yoğun yaşadığı için ilişkide sürekli tetikte olabilir. Bu tür örüntüler zamanla benzer ilişki döngülerinin sürmesine neden olabilir.

Öte yandan, yaşanan güçlükler her zaman yalnızca kişinin iç dünyasıyla ilgili değildir. Bazen kişi gerçekten duygusal olarak ulaşılması zor, tutarsız ya da sınır ihlali yapan ilişkilerin içinde kalıyor olabilir. Bu nedenle tekrar eden ilişki sorunlarını anlamaya çalışırken hem kişinin kendi örüntülerine hem de ilişkinin dinamiklerine birlikte bakmak gerekir.

Neden bu kadar yıpratıcı olabilir?

Tekrar eden ilişki sorunları kişiyi yalnızca karşısındaki insanla ilgili değil, kendisiyle ilgili olarak da zorlayabilir. Bir süre sonra kişi, “Neden hep aynı şeyi yaşıyorum?”, “Neden ilişkilerde bu kadar zorlanıyorum?” ya da “Neden bir türlü güvende hissedemiyorum?” diye düşünmeye başlayabilir.

Bu sorgulamalar zamanla değersizlik duygularını, güvensizliği ve umutsuzluğu artırabilir. Kişi ya ilişkilere fazla tutunur ya da incinmemek için baştan geri çekilir. Her iki durumda da ilişki, karşılıklı bir bağ alanı olmaktan çıkıp kaygı ve hayal kırıklığıyla örülü bir zemine dönüşebilir.

İlişkinin kendisi kadar, ilişkide ortaya çıkan duygular da yıpratıcı olabilir. Anlaşılmamak, ikinci planda kalmak, terk edilmekten korkmak ya da yakınlığa rağmen güvende hissedememek zamanla içsel bir yorulmaya yol açabilir.

İlişkilerde tekrar eden sorunlarla baş etmek için neler yapılabilir?

Bu döngülerle karşılaşan kişiler çoğu zaman önce daha dikkatli seçmeye ya da kendilerini daha fazla kontrol etmeye çalışır. Bazen bazı küçük farkındalıklar destekleyici olabilir:

• İlişkilerde en sık hangi duyguların tekrar ettiğini fark etmeye çalışmak
• Yakınlık ve mesafe karşısında nasıl tepki verdiğini gözlemlemek
• Terk edilme, reddedilme ya da değersizlik hassasiyetlerini düşünmek
• Kendi ihtiyaçlarını ilişkide ne kadar ifade edebildiğini değerlendirmek
• Sürekli veren, bekleyen ya da geri çekilen tarafta kalıp kalmadığını fark etmek
• İlişki içinde seçtiği kişilerin ortak özelliklerini gözden geçirmek
• Güvenilen biriyle bu döngüler hakkında konuşmak

Burada önemli olan yalnızca doğru kişiyi bulmak değildir. Asıl önemli olan, kişinin ilişkiler içinde nasıl konumlandığını, neye hassas olduğunu ve tekrar eden sorunların hangi duygusal zeminden beslendiğini anlayabilmesidir.

Ne zaman profesyonel destek düşünülmeli?

Aşağıdaki durumlarda bir uzmandan destek almak faydalı olabilir:

• Benzer ilişki sorunları tekrar tekrar yaşanıyorsa
• Terk edilme, reddedilme ya da güvensizlik kaygısı belirginse
• Kişi ilişkilerde sürekli tetikte, yorgun ya da kırılgan hissediyorsa
• Yakınlık kurmakta ya da sınır koymakta zorlanıyorsa
• İlişkiler kişinin benlik algısını belirgin biçimde etkiliyorsa

Destek almak için sorunların çok ağırlaşmasını beklemek gerekmez. Bazen ilişki örüntülerini erken fark etmek, daha derin yaralanmalar oluşmadan süreci anlamaya yardımcı olabilir.

Psikoterapi bu süreçte nasıl yardımcı olur?

Psikoterapi, yalnızca yaşanan ilişkinin kendisine değil, kişinin ilişki kurma biçimine de bakmayı mümkün kılar. Hangi durumların kişiyi tetiklediğini, yakınlık ve mesafe karşısında nasıl tepkiler verdiğini, ilişkiler içinde kendisini nasıl konumlandırdığını ve bu örüntülerin geçmiş yaşantılarla nasıl bağlantılı olabileceğini anlamaya yardımcı olabilir.

Bazı kişilerde tekrar eden ilişki sorunları; bağlanma yaralanmaları, değersizlik duyguları, terk edilme korkusu, yoğun onay ihtiyacı ya da yakınlıkla ilgili çelişkilerle bağlantılı olabilir. Terapi sürecinde bunlara alan açmak, kişinin hem ilişkilerde hem de kendisiyle kurduğu bağda daha fazla esneklik geliştirmesini mümkün kılabilir.

Sonuç

İlişkilerde aynı sorunları tekrar tekrar yaşamak yorucu ve yıpratıcı olabilir. Ancak bu döngüler anlaşılabilir. Eğer ilişkilerinizde benzer kırgınlıklar, güvensizlikler, terk edilme korkusu ya da tekrar eden hayal kırıklıkları yaşıyorsanız, bununla tek başınıza baş etmeye çalışmak zorunda değilsiniz.

Eğer bu yazıda sözü edilen güçlükler size tanıdık geliyorsa, psikoterapi süreci hakkında bilgi almak için benimle iletişime geçebilirsiniz. Ayrıca ilişkiler ve tekrar eden örüntülerle ilgili çalışmalarıma göz atmak için Çalışma Alanlarım, psikoterapi sürecine dair daha fazla bilgi için ise Psikoterapi Yaklaşımlarım sayfasını inceleyebilirsiniz.