Panik atak, aniden ortaya çıkan yoğun korku ve sıkıntı haliyle birlikte yaşanan bedensel ve duygusal belirtilerle kendini gösterebilir. Kişi çoğu zaman o anda ne yaşadığını anlamakta zorlanır. Çarpıntı, nefes darlığı, göğüste sıkışma ya da baş dönmesi gibi belirtiler, ciddi bir tehlike varmış duygusu yaratabilir.

Bu durum çoğu zaman çok sarsıcı yaşanır. Kişi kalp krizi geçirdiğini, bayılacağını ya da kontrolünü kaybedeceğini düşünebilir. Atak kısa sürede yoğunlaştığı için, yaşanan korku da giderek artabilir. Bu nedenle panik atak, yalnızca kısa süreli bir kaygı hali değil, kişinin yaşamını belirgin biçimde etkileyebilen zorlayıcı bir deneyimdir.

Bazı kişiler için panik atak, daha geniş bir kaygı bozukluğu sürecinin parçası olarak da yaşanabilir.

Panik atak nasıl anlaşılır?

Panik atak sırasında görülen belirtiler kişiden kişiye değişebilse de, bazı bedensel ve duygusal tepkiler daha sık görülür. Bunlar arasında şunlar yer alabilir:

• Kalp çarpıntısı
• Nefes darlığı ya da boğuluyormuş gibi hissetme
• Göğüste sıkışma ya da ağrı
• Baş dönmesi ya da sersemlik hissi
• Terleme, titreme
• Mide bulantısı ya da karın bölgesinde rahatsızlık
• Bedende uyuşma ya da karıncalanma
• Kontrolünü kaybetme korkusu
• Bayılacakmış ya da ölecekmiş gibi hissetme 

Bu belirtiler çoğu zaman aniden başlar ve kısa süre içinde yoğunlaşır. Kişi ne olduğunu anlamakta zorlandıkça, yaşadığı korku daha da artabilir.

Panik atak neden ortaya çıkar?

Panik atağın tek bir nedeni yoktur. Bazı kişilerde yoğun stres dönemleri, bastırılmış duygular, uzun süredir taşınan içsel gerginlik ya da yaşam olayları bu tür atakları tetikleyebilir. Bazı durumlarda ise kişi için tehdit edici olarak algılanan bedensel duyumlar, hızla bir korku döngüsünü başlatabilir.

Panik atak yaşayan kişi, bedensel belirtileri çoğu zaman ciddi bir tehlikenin işareti olarak yorumlar. O anda nefesin daralması, kalbin hızlı çarpması ya da baş dönmesi gibi duyumlar, “Bana bir şey oluyor” düşüncesini güçlendirebilir. Bu da kaygının daha da yükselmesine yol açar.

Bazı kişiler için panik atak yalnızca o ana ait bir durum değildir. Daha derinde; güvende hissedememek, kontrolü kaybetmekten yoğun biçimde korkmak ya da bedensel duyumlara karşı aşırı hassas hale gelmek gibi etkenler bulunabilir.

Panik atak neden bu kadar sarsıcı hissedilir?

Panik atağı zorlaştıran yalnızca belirtilerin kendisi değildir. Belirtilerin ani başlaması, kişinin ne yaşadığını anlayamaması ve bunun tekrar olacağı korkusu, süreci daha da ağırlaştırabilir.

Birçok kişi panik atak sonrasında yeniden aynı şeyi yaşamaktan çekinir. Bu nedenle yalnız kalmaktan, kalabalık ortamlara girmekten, toplu taşıma kullanmaktan ya da bedensel belirtileri fark etmekten kaçınmaya başlayabilir. Zamanla bu kaçınmalar, kişinin yaşam alanını daraltabilir.

Bu yüzden panik atak, yalnızca birkaç dakikalık yoğun korku hali olarak düşünülmemelidir. Sonrasında bıraktığı tedirginlik ve beklenti kaygısı da kişinin yaşamını zorlaştırabilir.

Panik atakla baş etmek için neler yapılabilir?

Panik atak yaşayan kişiler çoğu zaman önce bunu kendi başına kontrol etmeye çalışır. Bazen bazı küçük adımlar süreci anlamada ve düzenlemede destekleyici olabilir:

• Belirtilerin ne zaman ve hangi durumlarda ortaya çıktığını fark etmeye çalışmak
• Yoğun korku anında bedensel tepkilerin kaygıyla ilişkili olabileceğini hatırlamak
• Uykusuzluk, aşırı stres ve bedensel yorgunluğun etkisini gözden geçirmek
• Kafein tüketimini değerlendirmek  – Nefes ve gevşeme egzersizlerinden yararlanmak
• Güvenilen biriyle yaşananları paylaşmak  Ancak burada önemli bir noktayı atlamamak gerekir:

Panik atakla baş etmek, yalnızca belirtileri hemen susturmaya çalışmak değildir. Asıl önemli olan, bu yaşantının nasıl geliştiğini, neyin onu beslediğini ve kişinin iç dünyasında neye eşlik ettiğini anlayabilmektir.

Ne zaman profesyonel destek düşünülmeli?

Aşağıdaki durumlarda bir uzmandan destek almak faydalı olabilir:

• Panik ataklar tekrarlıyorsa
• Kişi sürekli yeni bir atak yaşayacağı korkusuyla yaşıyorsa
• Günlük yaşamda kaçınmalar artmaya başladıysa
• İşlevsellik, ilişkiler ya da yaşam kalitesi belirgin biçimde etkileniyorsa
• Bedensel belirtiler nedeniyle yoğun korku ve çaresizlik hissi yaşanıyorsa 

Destek almak için yaşananların çok ağırlaşmasını beklemek gerekmez. Bazen erken dönemde kurulan terapötik ilişki, bu döngünün daha iyi anlaşılmasına ve sürecin derinleşmeden ele alınmasına yardımcı olabilir.

Psikoterapi panik atak sürecinde nasıl yardımcı olur?

Psikoterapi, yalnızca panik atak belirtilerini azaltmaya değil, bu deneyimin kişi için ne anlama geldiğini anlamaya da yardımcı olabilir. Atakların hangi durumlarda ortaya çıktığını fark etmek, bedensel belirtilere yüklenen anlamları ele almak ve korku döngüsünü tanımak bu sürecin önemli parçalarıdır.

Bazı kişilerde panik atak, uzun süredir taşınan içsel gerginlik, bastırılmış duygular, güvensizlik ya da kontrol kaybına karşı yoğun hassasiyetle bağlantılı olabilir. Terapi sürecinde bunlara alan açmak, kişinin hem kendisini daha iyi anlamasını hem de yaşadığı korkuyla daha farklı bir ilişki kurmasını mümkün kılabilir.

Sonuç

Panik atak, kişiyi çok çaresiz ve yalnız hissettirebilir. Ancak yaşanan bu belirtiler anlaşılabilir, ele alınabilir ve uygun destekle hafifleyebilir. Eğer panik atak korkusu yaşam alanınızı daraltmaya başladıysa, bununla tek başınıza baş etmeye çalışmak zorunda değilsiniz.

Panik atak ve kaygı süreçleri hakkında destek almak isterseniz benimle iletişime geçebilirsiniz.

Kaygı alanında çalışmalarıma göz atmak için Çalışma Alanlarım sayfasını inceleyebilirsiniz.
Psikoterapi sürecine dair daha fazla bilgi için Psikoterapi Yaklaşımlarım sayfasını ziyaret edebilirsiniz.
İletişime geçmek isterseniz buradan bana ulaşabilirsiniz.